PHAN CHÂU TRINH

(1872-1926)

(Tiểu sử tóm tắt)

          Phan Châu Trinh tự: Hy Mã; hiệu: Tây Hồ  là nhà cách mạng nổi tiếng theo xu hướng ôn hoà ở Việt Nam đầu thế kỉ 20. Quê quán: làng Tây Lộc, huyện Tiên Phước, tỉnh Quảng Nam.Năm 1900, đỗ Cử nhân; năm 1901 đỗ Phó bảng, được bổ dụng là thừa biện Bộ Lễ. Chịu ảnh hưởng của tư tưởng cách mạng dân chủ tư sản, cụ từ bỏ quan trường, liên lạc với Huỳnh Thúc Kháng, Trần Quý Cáp, đề xướng phong trào Duy Tân, lập các trường học mới, các hội công, nông thương, vv.

          Năm 1905 - 1906, sang Trung Quốc, Nhật Bản gặp Phan Bội Châu nhưng bất đồng ý kiến về phương pháp cách mạng. Phan Châu Trinh theo chủ trương đấu tranh ôn hoà và công khai còn Phan Bội Châu thì theo đường lối bạo động.Năm 1907, tại trụ sở Trường Đông Kinh nghĩa thục ở Hà Nội, Phan Châu Trinh diễn thuyết hô hào duy tân cải cách. Năm 1908, phong trào chống thuế dấy lên ở Trung Kỳ. Sau đó, cụ bị bắt và đày đi Côn Đảo.Năm 1911, cụ sang Pháp.Ở Pháp một mặt cụ yêu cầu chính quyền tực dân phải thi hành những cải tổ về chính trị ở Đông Dương,mặt khác tố cáo gay gắt sự hủ lậu của phong kiến Nam triều.Năm 1925,do sức khoẻ yếu,cụ được chính phủ thực dân cho về nước.Về nước tiếp tục hoạt động theo chủ trương cải cách, công khai. Các buổi diễn thuyết của cụ về dân quyền, dân sinh, dân khí ở Sài Gòn, người đến dự nghe rất đông.

          Cụ Mất năm 1926. Lễ tang và truy điệu Phan Châu Trinh trở thành một phong trào yêu nước sôi nổi từ Nam chí Bắc

          Cuộc đời cụ Phan Châu Trinh là một tấm gương sáng trong phong trào Duy Tân,lãnh tụ kiệt xuất của phong trào đấu tranh dân tộc dân chủ theo khuynh hướng dân chủ tư sản những năm đầu của thế kỉ XX.